Dan Moris finn ena buku melanz bann ras. Momem cote mo papa mo’nn geyn disan [u ADN] Blan [u Milat] ek disan Nwar [u Afriken], cote mo mama mo’nn geyn disan ‘Milat’ ek Madras [Tamil] Ena enn bann mo bann anset ki ti geyn kut fwet ar enn lot bann mo bann anset. Sa montre inpe kuma dan sa peyi la kapav ena confizion lor idantite ethnik bann individi. Sirtu kan pe coz bann Kreol, bann desandan esklav, bann ‘Katolik, etc.

Me consernan bann esklav mo kwar pena okenn confizion posib: preske tu [ti’ena enn minorite esklav Malgas ek Madras] ti ena lapo nwar ek seve krepi.  Bann ki ti zet lekor  depi montayn Le Morne pa ti ras melanze, zot pa ti dezinye kuma ‘General Population’, zot bann Makonde, bann Nyanja, bann Makhuwa. Sa bann  ethni Bantu la zot ankor existe dan Moris. Pa tu esklav ki ti resi sove al res lor montayn. Pa tu desandan esklav ki’nn marie ar lezot ethni. Dan Moris ena bann dimun ki’ena lapo nwar ek seve krepi. Sa bann la, pena okenn confizion posib: se bann desandan esklav. Se bann kuzin sa bann ki ti zet lekor depi lor montayn.

Kan ti selebre abolision esklavaz le 1 Fevrie sa lane la, mo ti pe dimann mwa kot bann desandan esklav la ete. Zot pa ti vizzib parmi bannn invite ofisiel. Ti’ena enn remiz-de-pri omilie seremoni la [mo pa’nn sezi pu ki zafer sa pri la] e se bann Hindu ek Mizilman ki ti geyn sa bann pri la. Ti montre 8-10 Kreol kuma l’examp sikse e integrasion bann desandan esklav dan Moris aktwel, me dan sa grup la [enn avoue, enn comedienn, enn ligwist, etc.] pa ti’ena okenn Kreol lapo nwar ek seve krepi.

Mo dimann mwa ki integrasion ki zot coze. Ki zot dir pena okenn cominote ki pa’nn met alekar dan Moris? Azordi, 177 banane apre abolision esklavaz dan Moris, ki sitiasion bann desandan esklav, bann Kreol, pli partikilierman bann Kreol lapo nwar, seve krepi? Ki itlite Comision Laverite ek Lazistis? Ki itilite Lalwa Sans Egal [Equal Opportunity Act]? Depi li zanfan ziska li vinn vie dan Moris, desandan esklav geyn zafer ar bann dimun ki pena okenn dout ki si so lapo nwar, so seve krepi, li pena mem drwa ar lezot.

Kuma tu Morisien,  bann  desandan esklav pey tax lor tu seki li’aste. Kan li’al legliz, li met kas dan laket ki finans bann institision Katolik. So kas azut ar kas lezot Morisien pu finans ledikasion, lasante ek lezot servis piblik. Me dan sa bann institision piblik la [kot u pa pu turv okenn lapo nwar- seve krepi pe travay]  ena buku ki kwar ki zot pu perdi dan zot pos si zot donn Kreol mem servis ki lezot. Sa se realite nu sosiete an 2012 dan Moris.

Sa lartik la mo ti pu poste li apre seremoni Abolision Esklavaz sa lane la, me mo ti’ena lezot zafer, bann zafer personel pu okipe  e mo ti les tombe. Seki’nn fer mwa revinn ar sa se enn zafer ki mo’nn turv lor nu televizion semenn pase [14/02/12]. Enn zafer kot buku dimun pa pu turv nanie anormal me ki’nn sok mwa.

Semenn pase donc ti pas enn reportaz lor La Balise Marina, enn proze devlopman lor lacot Riviere Noire. Bann promoter ti pe mansione ki zot pe integre bann dimun dan landrwa dan zot proze. Seki bien bon, mo’nn panse. Inn montre inpe bann dimun dan landrwa la e la mo’nn turv sa bann desandan esklav lapo nwar, seve krepi la. Serye net, mo’nn panse, omwin enn proze kot zot pa’nn turv pli fasil met Kreol alekar pu fer devlopman. Me apre zot inn montre dan ki fason zot pe integre bann dimun [Kreol] dan landrwa dan zot proze: zot inn kree enn lekol servant [ki zot apel technicienne de maison]

La Balise Marina kapav anploy dimun dan landrwa kuma servant, zot kapav donn zot bann cour repasaz, fer lili, pas mop, lav lasiet, etc. e zot kapav apel sa bann servant la technicienne de maison. Me mo turv sa sokan ki zot fer sa pas pu enn integrasion bann dimun dan landrwa. Mo turv sa drol ki MBC ki’nn fer sa reportaz la pa’nn turve ki lekol servant pa rim ar integrasion.

La Balise Marina se enn proze prive me zot nide la li enn indikater lor ki consepsion integrasion ki la mazorite Morisien ena. Dan nu peyi 177 banane apre abolision esklavaz dimun tuzur panse ki bann ki’ena lapo nwar, seve krepi zot la pu fer travay servant, balie lari uswa bann travay lour, salisan u danzere ki lezot pa’le fer. Parey kuma MBC ena lezot institision piblik ki opere par bann dimun ki dan zot subconsian inn inskrir ki bann Kreol se enn bann apar ki pena mem drwa ar lezot. Mo pa pu tro etone si dime guvernman osi vinn ar enn nide enn Liniversite Pu Kreol kot kapav swiv cour pu geyn diplom ramas salte u kapav prepar enn Ph.D. Anfle Kamion.

Advertisements

Feel free to comment

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s